Türkiye'nin NATO'da 74. yılı! Adnan Menderes'ten Fuat Köprülü'ye İttifak'taki dönüm noktaları | Tarihi arşiv görüntüleri erişime açıldı

Kültür ve Turizm Bakanlığı Sinema Genel Müdürlüğü, Türkiye'nin NATO üyeliğinin ilk yıllarına ve Soğuk Savaş dönemindeki diplomatik ile askeri faaliyetlerine ışık tutan tarihi film arşivini erişime açtı. Arşivde, 1952 ile 1959 yılları arasında çekilen ve Türkiye'nin NATO içerisindeki diplomatik, askeri ve siyasi faaliyetlerini belgeleyen çok sayıda kayıt bulunuyor.

SİNEMA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ NATO ARŞİVLERİNİ AÇTI ADNAN MENDERES PARİS'TEKİ TOPLANTIYA KATILDI

Arşivin öne çıkan görüntüleri arasında, dönemin Başbakanı Adnan Menderes'in 16-19 Aralık 1957 tarihlerinde Paris'te düzenlenen NATO Hükûmet Başkanları Toplantısı'na katılımı da yer alıyor.

Soğuk Savaş'ın en kritik zirvelerinden biri olarak kabul edilen toplantıda Sovyetler Birliği'nin artan askeri ve teknolojik kapasitesi, NATO'nun caydırıcılık gücünün artırılması ve üye ülkeler arasındaki siyasi iş birliğinin güçlendirilmesi ele alındı.

Başbakan Adnan Menderes, 16-19 Aralık 1957 tarihlerinde Paris'teki NATO Toplantısı'nda. Görüntülerde, Türkiye'yi temsil eden Başbakan Adnan Menderes'in NATO liderleriyle bir araya geldiği anlar, Fransa Başbakanı Félix Gaillard ile görüşmesi, NATO Karargâhı'nı ziyareti ve Türkiye heyetinin diplomatik temasları yer alıyor.

Zirvede Menderes'e Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu da eşlik etti. TÜRKİYE İLK KEZ NATO'DA TEMSİL EDİLDİ

Arşivde yer alan bir diğer önemli kayıt ise Türkiye'nin NATO'ya katıldığı 1952 yılına ait. Atlantik Konseyi Toplantısı'nın ardından Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü'nün yaptığı değerlendirme konuşmasını içeren görüntüler, Türkiye'nin NATO üyesi olarak uluslararası platformlarda ilk kez temsil edildiği dönemi belgelemesi bakımından tarihi önem taşıyor.

Aynı zamanda diplomatik protokolü, uluslararası basın düzenini ve Türkiye'nin Soğuk Savaş'ın ilk yıllarında benimsediği dış politika anlayışını yansıtan nadir kayıtlar arasında yer alıyor. Dışişleri Bakanı Fuat Köprülü, Türkiye'nin NATO'ya katıldığı 1952 yılında Atlantik Konseyi Toplantısı'nın ardından değerlendirmelerde bulunuyor.

Film arşivinde, 1953 yılında Güneydoğu Avrupa'da gerçekleştirilen NATO manevralarına ilişkin görüntüler de bulunuyor. Türkiye, Yunanistan ve İtalya başta olmak üzere NATO'nun güney kanadındaki müttefik ülkelerin katıldığı tatbikatlar, Türkiye'nin NATO bünyesinde yer aldığı ilk müşterek askeri faaliyetlerden biri olarak öne çıkıyor.

ORTAK TATBİKAT HAZIRLIKLARI

Kayıtlar arasında ayrıca Türkiye ile Yunanistan'ın NATO üyeliğinin ardından iki ülke deniz kuvvetleri komutanları arasında gerçekleştirilen karşılıklı resmî ziyaretlere ilişkin görüntüler de yer alıyor. Ortak tatbikat hazırlıkları ve askeri koordinasyona ilişkin bu temaslar, NATO standartlarının uygulanması ve müttefik kuvvetlerin birlikte görev yapabilme kabiliyetinin geliştirilmesi açısından dönemin önemli diplomatik adımları arasında gösteriliyor.

Sinema Genel Müdürlüğü arşivinde yer alan filmlerden biri de NATO Enformasyon Servisi tarafından hazırlanan "NATO Göklerde" adlı yapım. Askeri ve sivil havacılık arasındaki koordinasyonu konu alan filmde, hava sahasının ortak kurallarla yönetilmesi, uçuş güvenliği, radar sistemleri ve NATO'nun hava savunma anlayışı dönemin bakış açısıyla aktarılıyor.

Erişime açılan film arşivinde Türkiye'nin NATO üyeliğinin ilk yıllarına ait tarihi görüntüler de yer alıyor. ARŞİV DEĞERİ DİKKAT ÇEKİYOR

Arşivin dikkat çeken kayıtlarından biri de NATO'nun kuruluşunun 10. yıl dönümü dolayısıyla 1959 yılında düzenlenen törene ait görüntüler oldu.

Koramiral Fahri Korutürk'ün katıldığı törene ilişkin görüntüler ilk kez yayımlanırken, kayıtlar daha sonra Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Cumhurbaşkanlığı görevlerinde bulunacak Korutürk'ün NATO bünyesindeki faaliyetlerine de ışık tutuyor. Sinema Genel Müdürlüğü tarafından erişime açılan tarihi film arşivi, Türkiye'nin NATO üyeliğinin ilk yıllarına, Soğuk Savaş dönemindeki diplomatik ve askeri faaliyetlerine, uluslararası temsiline ve ittifak içerisindeki rolüne ilişkin önemli görsel belgeleri araştırmacılar ve kamuoyuyla buluşturuyor.

Ankarada tarihi NATO Zirvesi ANKARA'DA TARİHİ NATO ZİRVESİ NATO Zirvesi ve Türkiyenin belirleyici rolü NATO ZİRVESİ VE TÜRKİYE'NİN BELİRLEYİCİ ROLÜ Türkiye’ye ihtiyaç duyacağız! "TÜRKİYE'YE İHTİYAÇ DUYACAĞIZ!"