Uzman İsimden İklim Değişikliği İçin Kritik Uyarı: “Güvenlik Sorununa Dönecek”

İklim değişikliğinin en fazla etkilediği bölgelerin başında Avrupa geliyor. Kıta, tarihinin en yüksek sıcaklıklarını yaşarken, Prof. Dr. Murat Türkeş iklim değişikliğiyle ilgili kritik uyarılarda bulundu. Türkeş, önlem alınmaması durumunda iklim değişikliği krizinin kitlesel göçler ve kaynak çatışmalarıyla doğrudan bir güvenlik sorununa dönüşebileceğini ifade etti.İstatistiklere göre, son yılların en sıcak yazı yaşanıyor. Avrupa'da sıcaklıklar küresel ortalamanın iki katı hızla artıyor ve bu durum 'yeni normal' hâline geliyor.Fransa'da 43,8°C, İspanya'da 45°C, Polonya'da 40,5°C gibi rekorlar kırılıyor. Elektrik şebekeleri aşırı yükleniyor, hastaneler dolup taşıyor, sağlık sistemleri ciddi baskı altında kalıyor.Verilere göre sadece 2024 yazında Avrupa genelinde binden fazla kişi aşırı sıcaklar yüzünden hayatını kaybetti. Daha yakın zamanda, 2026 Haziran'ında sadece bir hafta içinde (21-27 Haziran) Avrupa'da 1.300'den fazla ölüm kaydedildi. Fransa'da durum en ağır seviyeye ulaştı; rekor kıran sıcak hava dalgasının en şiddetli döneminde sadece üç günde 1.000'den fazla kişi hayatını kaybetti. Çoğu yaşlı insan, evlerinde, huzurevlerinde ve hastanelerde yaşamını yitiriyor.Türkiye’de de benzer bir tablo yaşanıyor. 30'dan fazla ilde termometreler dereceyi aşıyor. Şırnak'ta 50,5 dereceye ulaşan sıcaklık, tüm zamanların rekorunu kırıyor. Gazetelerin manşetlerini her gün 'ejderha sıcakları', 'çöl sıcakları' gibi haberler süslüyor. Hava o kadar sıcak ki insanlar sokağa çıkamıyor, okullarda eğitim aksıyor.Atmosferde biriken sera gazlarının sıcak hava dalgaları, şiddetli kuraklıklar, seller, taşkınlar, tropikal fırtınalar ve orman yangınları gibi aşırı hava olaylarının hem sıklığını hem de şiddetini artırdığını belirten Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yönetim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Murat Türkeş, bunun yalnızca doğal yaşamı değil, ekonomik faaliyetleri ve toplumsal yaşamı da doğrudan etkilediğini söyledi.Türkeş, 'Sorumsuz ve dikkatsiz insan eylemleri; biyosferden atmosfere kadar yerkürenin temel bileşenlerine ve tüm yaşam alanlarına zarar vermeyi sürdürüyor, bugünkü ve gelecek kuşakların yaşamını tehlikeye atıyor.' dedi.Türkiye'nin küresel iklim değişikliğinden en fazla etkilenen ülkeler arasında yer aldığını belirten Türkeş, artan sıcaklıklar, düzensiz yağışlar, kuraklık, seller ve orman yangınlarının her geçen yıl daha sık ve daha yıkıcı hâle geldiğini söyledi.Son yıllarda Avustralya, ABD, Portekiz, Yunanistan ve Türkiye'de yaşanan büyük orman yangınlarının iklim krizinin en görünür sonuçlarından biri olduğunu belirten Türkeş, özellikle 2021, 2024 ve 2025 yıllarında Türkiye'de yaşanan büyük yangınların bu eğilimin çarpıcı örnekleri olduğunu ifade etti.Türkiye'de 2025 yılı orman yangınları sezonu, ülke tarihinin en büyük ikinci orman kaybı olarak kayıtlara geçti. 6.800'den fazla yangında milyonlarca hektar orman yanıp kül oldu. 2026'da ise 3.224 yangınla mücadele edildi. Sadece bu yıl 40.032 hektar orman alanı yok oldu. Son yılda ise Türkiye'de toplam 328.000 hektar orman kül oldu.Avrupa'da ve dünyada da durum aynı; Kıbrıs, Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya, Portekiz, Avustralya ve ABD’de yaşanan büyük yangınlar hepimizin gözünün önünde.İklim değişikliğinin yalnızca yangınlarla sınırlı kalmadığını vurgulayan Türkeş; Afrika, Orta Doğu ve Asya'nın bazı bölgelerinde çekirge istilalarının arttığını, tarımsal üretimin zarar gördüğünü ve dünyanın birçok bölgesinde daha önce görülmeyen şiddette meteorolojik ve hidrolojik afetlerin yaşandığını dile getirdi.İklim değişikliğinin en ciddi sonuçlarından birinin kuraklık olduğuna dikkat çeken Türkeş, dünya genelinde ve Türkiye'de yapılan bilimsel çalışmaların gelecekte kuraklığın daha sık, daha uzun süreli ve daha şiddetli yaşanacağını ortaya koyduğunu söyledi.Kuraklığın yalnızca su kaynaklarını değil; tarımsal üretimi, enerji arzını, doğal ekosistemleri ve ekonomik faaliyetleri de olumsuz etkilediğini belirten Türkeş, su güvenliği konusunda acil önlemler alınması gerektiğini ifade etti.İklim değişikliğinin etkilerinin çevresel boyutun ötesine geçtiğini belirten Türkeş, kuraklık, su kıtlığı, tarımsal üretimde yaşanan kayıplar ve aşırı hava olaylarının milyonlarca insanı yaşadıkları bölgeleri terk etmeye zorlayabileceğine dikkat çekti.İklim kaynaklı göçlerin önümüzdeki yıllarda dünyanın en önemli insani ve siyasi sorunlarından biri hâline gelebileceğini ifade eden Türkeş, uluslararası hukukta iklim nedeniyle yerinden edilen kişilerin statüsüne ilişkin düzenlemelerin yetersiz kaldığını, bu alanda yeni hukuki yaklaşımlara ihtiyaç bulunduğunu söyledi.İklim değişikliğinin gıda güvensizliği, su paylaşımı, yoksulluk ve zorunlu göçlerle birleşerek bölgesel istikrarsızlıkları derinleştirebileceğini vurgulayan Türkeş, 'Bilimsel çalışmalar açıkça gösteriyor ki gerekli önlemler alınmadığı takdirde iklim değişikliği; bölgesel, ulusal ve küresel ölçekte sosyoekonomik, toplumsal ve güvenlik krizlerine dönüşebilir.' dedi.İklim krizinin etkilerini azaltmanın en etkili yolunun fosil yakıtlardan uzaklaşmak olduğunu belirten Prof. Dr. Murat Türkeş, özellikle kömürden adil çıkışın kritik önem taşıdığını söyledi.'Kömürden aşamalı çıkış, enerji ve sanayide adil geçiş ile güneş ve rüzgâr başta olmak üzere yenilenebilir enerji kaynaklarına yönelmeden iklim değişikliğiyle mücadele çok daha zor, maliyetli ve uzun bir süreç olacaktır.' diyen Türkeş, küresel karbon salımlarının yaklaşık yüzde 40'ından sorumlu olan kömür kullanımının sona erdirilmesinin iklim değişikliğini yavaşlatmanın en etkili adımı olduğunu ifade etti.Kömürden adil çıkışın yalnızca karbon salımlarını azaltmayacağını; hava kalitesinin iyileşmesi, su kaynaklarının korunması, asit yağışlarının önlenmesi ve ekosistemlerin güçlenmesi gibi önemli çevresel ve toplumsal kazanımlar sağlayacağını belirten Türkeş, yenilenebilir enerji dönüşümünün başarısının hukuka dayalı, planlı ve adil bir geçiş modeliyle mümkün olacağını söyledi.İklim adaletinin bu dönüşümün temel unsuru olması gerektiğini vurgulayan Türkeş, iklim değişikliğinden en fazla etkilenen toplum kesimlerinin, yerel halkın ve emekçilerin haklarını gözeten bir dönüşümün hem çevresel hem de sosyal sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşıdığını sözlerine ekledi.